Η ανισότητα του πλούτου, του Michael Roberts

Ο Michael Roberts εργάστηκε στο City του Λονδίνου ως οικονομολόγος για πάνω από 40 χρόνια. Έχει παρακολουθήσει στενά τις μηχανορραφίες του παγκόσμιου καπιταλισμού μέσα από το στόμα του δράκου. Μετά την αποχώρησή του, έχει γράψει αρκετά βιβλία., όπως Η μεγάλη ύφεση – μια μαρξιστική άποψη (2009), Η Μακρά Ύφεση(2016), 200 χρόνια Μαρξ: επανεξέταση των οικονομικών στοιχείων του Μαρξ(2018) και εργάζεται μαζί με τον Guglielmo Carchedi ως αρχισυντάκτης του World in Crisis (2018). Έχει πολυάριθμες δημοσιεύσεις σε διάφορες ακαδημαϊκές οικονομικές εφημερίδες και άρθρα σε αριστερές εκδόσεις.

Πηγή: thenextrecession

Έχω γράψει παλιότερα για το γεγονός ότι, τόσο στις προηγμένες όσο και στις λεγόμενες «αναδυόμενες οικονομίες», ο πλούτος κατανέμεται πολύ πιο άνισα από το εισόδημα. Επιπλέον, το φιλο-καπιταλιστικό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ(WEF) ανέφερε ότι:  «Αυτό το πρόβλημα έχει αυξηθεί λίγο τα τελευταία χρόνια, με την ανισότητα του πλούτου να αυξάνεται σε 49 οικονομίες».

Ο συνηθισμένος δείκτης που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση της ανισότητας σε μια οικονομία είναι ο δείκτης gini. Ο συντελεστής μηδέν Gini εκφράζει τέλεια ισότητα, όπου όλες οι τιμές είναι ίδιες (για παράδειγμα, όπου ο καθένας έχει το ίδιο εισόδημα). Ένας συντελεστής Gini 1(ή 100%) εκφράζει τη μέγιστη ανισότητα μεταξύ των τιμών (π.χ., για ένα μεγάλο αριθμό ατόμων όπου μόνο ένα άτομο έχει όλο το εισόδημα ή την κατανάλωση και όλα τα άλλα δεν έχουν, ο συντελεστής Gini θα είναι σχεδόν 1).

Για τις ΗΠΑ, ο τρέχων δείκτης gini για το το εισόδημα είναι 37,8 (αρκετά υψηλός σε διεθνές επίπεδο), αλλά ο δείκτης gini για διανομή πλούτου είναι 85,9! Ή πάρτε την υποτιθέμενα υποστηρικτή της ισότητας, Σκανδιναβία. Ο δείκτης gini για το εισόδημα στη Νορβηγία είναι μόλις 24,9, αλλά για τον πλούτος gini είναι 80,5! Παρόμοια είναι και στις άλλες σκανδιναβικές χώρες. Οι σκανδιναβικές χώρες μπορεί να έχουν χαμηλότερη από την παγκόσμια μέση ανισότητα εισοδήματος, αλλά έχουν υψηλότερη από τη μέση ανισότητα του πλούτου.

Ένας άλλος τρόπος μέτρησης της ανισότητας είναι να εξετάσουμε το μερίδιο του πλούτου ή του εισοδήματος που έχει το κορυφαίο 10% ή το 1% κ.λπ. Και μπορούμε να χωρίσουμε τον προσωπικό πλούτο σε δύο κύριες κατηγορίες: τον πλούτο ιδιοκτησίας και τον οικονομικό πλούτο. Ένα μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού έχει πλούτο περιουσίας, αν και αυτό διανέμεται πολύ άνισα. Αλλά ο οικονομικός πλούτος (μετοχές και μετοχές, ομόλογα, συνταξιοδοτικά ταμεία, μετρητά κ.λπ.) αφορά ενα μικρο αριθμο ανθρώπων και έτσι διανέμεται ακόμη πιο άνισα. Το τελευταίο ποσοστό των ΗΠΑ για την ανισότητα οικονομικού πλούτου είναι πραγματικά συγκλονιστικό. Το πλουσιότερο 1% των νοικοκυριών των ΗΠΑ κατέχει τώρα το 53% όλων των μετοχών και των αμοιβαίων κεφαλαίων που κατέχουν αμερικανικά νοικοκυριά. Το πλουσιότερο 10% κατέχει το 87%! Τα μισά νοικοκυριά της Αμερικής δεν έχουν καθόλου χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία – πράγματι έχουν χρέος. Και αυτή η ανισότητα έχει αυξηθεί τα τελευταία 30 χρόνια.

Και όπως λέει το WEF, μετά την τεράστια αύξηση των τιμών των ακινήτων και των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων τα τελευταία 20 χρόνια, που τροφοδοτήθηκαν από φτηνές πιστώσεις και μειωμένη φορολογία, αυτή η συγκέντρωση προσωπικού πλούτου έχει αυξηθεί απότομα – κάτι που ο Thomas Piketty στο βιβλίο του Κεφάλαιο τον 21ο αιώνα τόνισε πριν από αρκετά χρόνια.

Τα τελευταία στοιχεία για την Ιταλία, μία από τις κορυφαίες οικονομίες της G7, επιβεβαιώνουν αυτήν την αυξημένη ανισότητα του πλούτου. Σε μια νέα μελέτη σχετικά με τα ιταλικά μητρώα φόρου κληρονομιάς, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το μερίδιο του πλούτου του 1% (μισό εκατομμύριο άτομα) αυξήθηκε από 16% το 1995 σε 22% το 2016 και το μερίδιο στο 0,01% (το πλουσιότερα 5.000 ατομα) σχεδόν τριπλασιάστηκε από 1,8% σε 5%. Αντίθετα, το φτωχότερο 50% σημείωσε μείωση κατά 80% του μέσου καθαρού πλούτου του κατά την ίδια περίοδο. Τα στοιχεία αποκάλυψαν επίσης τον αυξανόμενο ρόλο της κληρονομιάς και των φοροαπαλλαγών ως μερίδιο του εθνικού εισοδήματος, καθώς και την αυξανόμενη συγκέντρωσή τους στην κορυφή. Ο τεράστιος πλούτος μερικών ατόμων μεγαλώνει επειδή μπορεί να μεταφερθεί σε συγγενείς με μικρή ή καθόλου φορολογία.

Αλλά η συγκέντρωση του προσωπικού πλούτου στις προηγμένες καπιταλιστικές οικονομίες δεν είναι τίποτα σε σύγκριση με αυτό που συμβαίνει στα φτωχότερα έθνη του κόσμου. Μια νέα μελέτη συνέκρινε την ανισότητα του πλούτου στη Νότια Αφρική με παρόμοιες «αναδυόμενες οικονομίες» και επίσης ιστορικά από το τέλος του απαρτχάιντ. Οι ακραίες ανισότητες στον πλούτο στη Νότια Αφρική έχουν επιδεινωθεί, όχι βελτιωθεί, από το τέλος του καθεστώτος του απαρτχάιντ. Σήμερα, το ανώτερο 10% κατέχει περίπου το 85% του συνολικού πλούτου και το ανώτερο 0,1% κατέχει σχεδόν το ένα τρίτο. Η Νότια Αφρική εξακολουθεί να έχει την «τιμή» να έχει τη χειρότερη ανισότητα πλούτου μεταξύ των μεγάλων οικονομιών του κόσμου. Το ανώτερο 1% της Νοτίου Αφρικής κυμαίνεται μεταξύ 50% και 55% από το 1993, ενώ έχει παραμείνει κάτω από 45% στη Ρωσία και τις ΗΠΑ και κάτω από 30% στην Κίνα, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ποσοστό πλούτου 1%

Όμως, όπως είπα προηγουμένως, η συγκέντρωση του πραγματικού πλούτου αφορά την ιδιοκτησία του παραγωγικού κεφαλαίου, των μέσων παραγωγής και της χρηματοδότησης. Είναι μεγάλο κεφάλαιο (χρηματοοικονομικό και επιχειρηματικό) που ελέγχει τις επενδύσεις, την απασχόληση και τις χρηματοοικονομικές αποφάσεις του κόσμου.  Ένας κυρίαρχος πυρήνας 147 επιχειρήσεων μέσω αλληλοσυνδεόμενων μεριδίων σε άλλες ελέγχει το 40% του πλούτου στο παγκόσμιο δίκτυο σύμφωνα με το Ελβετικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας. Συνολικά 737 εταιρείες ελέγχουν το 80%.

Αυτή είναι η ανισότητα που έχει σημασία για τη λειτουργία του καπιταλισμού, της συγκεντρωμένης δύναμης του κεφαλαίου. Και αυτό γιατί η ανισότητα του πλούτου πηγάζει από τη συγκέντρωση των μέσων παραγωγής και χρηματοοικονομικών στα χέρια μερικών. Και επειδή αυτή η δομή ιδιοκτησίας παραμένει ανέγγιχτη, τυχόν αυξημένοι φόροι επί του πλούτου δεν επαρκούν για τη κατανομή του πλούτου και του εισοδήματος στις σύγχρονες κοινωνίες.

Advertisement

2 comments

  1. Με συγχωρείτε, επειδή έχω μεταφράσει κι εγώ το συγκεκριμένο άρθρο, παρατήρησα ότι το «will fall short» στην τελευταία παράγραφο το έχετε μεταφράσει ως «θα ανατρέψουν». Κατά τη γνώμη μου σημαίνει «δεν θα επαρκούν».

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s