Κατανόηση της περίπλοκης πολιτικής και της γεωπολιτικής του πραξικοπήματος στη Μιανμάρ, του Vijay Prashad

Ο Vijay Prashad είναι Ινδός ιστορικός, συντάκτης και δημοσιογράφος. Είναι συνεργάτης και επικεφαλής ανταποκριτής στο Globetrotter, ένα project του Ανεξάρτητου Ινστιτούτου Μέσων Ενημέρωσης. Είναι ο αρχισυντάκτης του LeftWord Books και ο διευθυντής της Τριηπειρωτικής: Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών. Είναι ανώτερος μη κάτοικος συνεργάτης του Ινστιτούτου Οικονομικών Σπουδών Chongyang, Πανεπιστήμιο της Κίνας Renmin. Έχει γράψει περισσότερα από 20 βιβλία, συμπεριλαμβανομένων των The Darker Nations και των The Poorer Nations. Το τελευταίο του βιβλίο είναι το Washington Bullets, με μια εισαγωγή του Evo Morales Ayma. Γράφει στο Peoples Dispatch.

Την 1η Φεβρουαρίου 2021, ο στρατός της Μιανμάρ—γνωστός ως Tatmadaw—επικαλέστηκε το άρθρο 417 του συντάγματος του 2008, ανέτρεψε την Aung San Suu Kyi και συνέλαβε την ίδια και άλλα μέλη του κόμματός της Εθνικής Ένωσης για τη Δημοκρατία (NLD). Η καταδίκη του πραξικοπήματος ήταν άμεση, αν και θα υπήρχε λόγος για δισταγμό στην αντίδραση: Η Aung San Suu Kyi, που ήταν το προσωπικότητα του δημοκρατικού κινήματος μέχρι την απελευθέρωσή της από τον κατ’ οίκον περιορισμό το 2010, κατέστρεψε τη φήμη της όταν ήρθε στο Διεθνές Δικαστήριο το 2019 για να υπερασπιστεί τη γενοκτονία της χώρας της κατά του λαού των Ροχίνγκια. Η Aung San Suu Kyi δεν είναι πλέον το καθαρό σύμβολο της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Εντός της Μιανμάρ, οι διαμαρτυρίες κατά του πραξικοπήματος συνεχίζονται. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, πολλοί με κόκκινο χρώμα (το χρώμα του NLD), έχουν βγει στους δρόμους σε όλη τη Μιανμάρ, όχι μόνο στις πιο πολυπληθείς πόλεις αλλά και στην ύπαιθρο, για να διαμαρτυρηθούν για το πραξικόπημα.

Η ορμή κατά του πραξικοπήματος ενισχύθηκε όταν ενώσεις δημοσίων υπαλλήλων αρνήθηκαν να εργαστούν για το στρατό. Ενώ αυτό το κύμα ξεκίνησε με το νοσηλευτικό προσωπικό, κλιμακώθηκε συμπεριλαμβάνοντας εργαζομένους στους σιδηροδρόμους και την εκπαίδευση, και εργαζομένους στα υπουργεία κοινωνικής πρόνοιας και κατασκευών. Το προσωπικό του Υπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας εξέδωσε δήλωση η οποία ανέφερε, «Θα επιστρέψουμε στην εργασία μας μόνο μετά την επιστροφή της εξουσίας στη δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση».

Μέχρι τη δεύτερη εβδομάδα του Φεβρουαρίου, διαμαρτυρίες εισήλθαν στην συνήθως ήρεμη πρωτεύουσα της Μιανμάρ, Naypyitaw, με μοτοπορείες και διαδηλώσεις στις κύριες αγορές. Ο στρατός της Μιανμάρ έχτισε αυτή την πόλη ως πρωτεύουσα και μετέφερε όλα τα διοικητικά γραφεία από τη Γιανγκόν σε αυτή την εσωτερική πόλη το 2005. Η Naypyitaw οικοδομήθηκε με την πρόθεση να παραμείνει ένα στρατιωτικό προπύργιο, ασφαλές για τους κυβερνήτες της χώρας που δεν θα ενοχλούνταν από τα μπερδέματα της δημοκρατίας. Ωστόσο, στις εκλογές του 2015 και του 2020, το εκλογικό πολιτικό όχημα του στρατού, το Κόμμα Αλληλεγγύης και Ανάπτυξης της Ένωσης (USDP), δεν υπερίσχυσε ακόμη και στο Naypyitaw, όπου το NLD κέρδισε με ευκολία, δείχνοντας την διάθεση του κοινού της Μιανμάρ για μια δημοκρατική διαδικασία.

Έθνος πραξικοπήματων
Ο στρατός της Μιανμάρ κατέλαβε την εξουσία των θεσμών της χώρας το 1962. Δεν έχει ακόμα παραδώσει τον έλεγχο στους πολίτες. Το σύνταγμα του 2008, το οποίο γράφτηκε ουσιαστικά από το στρατό, παρέχει μια νομικο κατάλοιπο στην στρατιωτική κυριαρχία. Μία στις τέσσερις έδρες στο κοινοβούλιο—Pyidaungsu Hluttaw—κρατείται από ένα άτομο που ορίζεται από το στρατό. Ο στρατός εξακολουθεί να κατέχει τα χαρτοφυλάκια του υπουργικού συμβουλίου για την άμυνα και τις εσωτερικές υποθέσεις, τα οποία και τα δύο βρίσκονταν μέχρι το πραξικόπημα στα χέρια των στρατηγών του Tatmadaw.

Το άρθρο 417 του συντάγματος επιτρέπει στο στρατό να κηρύξει «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» και να απορρίψει το πολιτικό φύλλο συκής. Αυτό ακριβώς έκανε ο στρατός την 1η Φεβρουαρίου. Αυτό που συνέβη εκείνη τη μέρα ήταν τόσο πραξικόπημα όσο και μη πραξικόπημα. Ήταν πραξικόπημα, διότι ο στρατός απομάκρυνε την πολιτική κυβέρνηση και ανέλαβε την εξουσία, αλλά δεν ήταν πραξικόπημα, επειδή ο στρατός δεν παρέδωσε στην πραγματικότητα ποτέ την εξουσία μετά τις εκλογές του 2010.

Ο στρατηγός Min Aung Hlaing ήλπιζε να γίνει αρχηγός κυβέρνησης μετά τη λήξη της θητείας του ως διοικητής του στρατού της Μιανμάρ. Όπως είναι τα πράγματα, ο στρατηγός Min Aung Hlaing ελέγχει ένα σημαντικό μέρος της οικονομίας μέσω της Myanmar Economic Holdings Limited (MEHL), ενός στρατιωτικού ομίλου, και μέσω των επιχειρήσεων των παιδιών του Aung Pyae Sone και Khin Trit Thet Mon. Πηγές στο Γιανγκόν μου είπαν ότι το 2015, ο U Than Htay, στενός συνεργάτης του στρατηγού Min Aung Hlain τέθηκε επικεφαλής του USDP, διασφαλίζοντας ότι έγινε όργανο του στρατηγού Min Aung Hlaing. Ο στρατηγός πήρε την νίκη για λογαριαμό του USDP στις εκλογές του Νοεμβρίου 2020 προσωπικά. Αυτό το κίνητρο ήταν που οδήγησε σε δεκάδες χιλιάδες περιπτώσεις εκλογικής νοθείας, τις οποίες επικαλείται το USDP κατά του NLD.

Πριν από τις εκλογές του Νοεμβρίου 2020, ο στρατηγός Min Aung Hlaing προειδοποίησε τους υποψηφίους να μην επηρεάζονται από ξένες επιρροές. Αυτό θεωρήθηκε στη Μιανμάρ ως απειλή για το NLD. Οι κατηγορίες για νοθεία σε αυτές τις εκλογές δεν είχαν βαρύτητα, ούτε στην εκλογική επιτροπή. Στις 26 Ιανουαρίου, ο στρατιωτικός εκπρόσωπος Υποστράτηγος Zaw Min Tun είπε ότι ο στρατός θα ενεργούσε εάν οι κατηγορίες δεν λαμβάνονταν σοβαρά υπόψη. Αυτό ακριβώς έκαναν λίγες μέρες αργότερα.

Μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας
Η Κίνα και η Μιανμάρ έχουν κοινά σύνορα 1.300 μιλίων, με την Κίνα να είναι ο μεγαλύτερος επενδυτής της Μιανμάρ και ένας από τους βασικούς οικονομικούς εταίρους της. Πριν από μια δεκαετία, η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών προσπάθησε να απομακρύνει τη Μιανμάρ από τους δεσμούς της με την Κίνα και να προσανατολίσει την οικονομία της προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2007, ο Ντέρεκ Μίτσελ, ο οποίος αργότερα θα γινόταν ειδικός εκπρόσωπος του Ομπάμα για τη Μιανμάρ, συνυπέγραψε ένα άρθρο που επεσήμανε ότι οι κυρώσεις ήταν αναποτελεσματικές και ότι χρειαζόταν ένας νέος «οδικός χάρτης» για τη μεταρρύθμιση του στρατού.

Ο στρατός της Μιανμάρ είχε το δικό του οδικό χάρτη: δημιούργησε ένα νέο σύνταγμα το 2008, διεξήγαγε εκλογές το 2010 που έφεραν το USDP στην εξουσία, απελευθέρωσε την Aung San Suu Kyi από τη φυλακή εκείνο το έτος και της επέτρεψε να θέσει υποψηφιότητα για τις εκλογές το 2015. Ο Ομπάμα μετέβη στη Μιανμάρ το 2012 και μετά οι ΗΠΑ κατάργησαν τις κυρώσεις τον Οκτώβριο του 2016, ελπίζοντας ότι αυτές οι κινήσεις θα σηματοδοτήσουν μια στροφή από τους δεσμούς της Μιανμάρ στο Πεκίνο προς την Ουάσιγκτον.

Αλλά αυτό δεν συνέβη. Όπως ητα λογικό, ούτε ο στρατός ούτε η Aung San Suu Kyi θα μπορούσαν να σπάσουν τους εμπορικούς δεσμούς με τη γειτονική της χώρα. Τον Μάιο του 2017, η Aung San Suu Kyi πήγε στο Πεκίνο για να υπογράψει μια συμφωνία για να εντάξει τη Μιανμάρ στην Πρωτοβουλία Ζώνη και Δρόμος της Κίνας. Στα μέσα Ιανουαρίου του 2021, ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας Wang Yi επισκέφθηκε το Naypyitaw για να συζητήσει τα έργα της Ζώνης και των Δρόμος, καθώς και τη βοήθεια της Κίνας για την καταπολέμηση της πανδημίας του COVID-19. Στην ημερήσια διάταξη ήταν ο Οικονομικός Διάδρομος Κίνας-Μιανμάρ, συμπεριλαμβανομένης της Ζώνης Οικονομικής Συνεργασίας Κίνας-Μιανμάρ, της Νέας Πόλης της Γιανγκόν και του Λιμένα Βαθιάς Θάλασσας στο Kyaukpyu. Ο Wang Yi συναντήθηκε τόσο με την Aung San Suu Kyi όσο και με τη στρατιωτική ηγεσία, αμφότεροι εκ των οποίων μίλησαν θερμά για τις σχέσεις της Μιανμάρ με την Κίνα.

Η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να απομακρύνει την Κίνα από τη Μιανμάρ δεν φαίνεται να έχει καμία σχέση με το πραξικόπημα της 1ης Φεβρουαρίου. Τόσο ο στρατός όσο και το NLD έχουν δεσμευθεί για τη στρατηγική σύνδεση με την Κίνα. Αλλά δεν βοηθάει ότι αυτός ο «νέος ψυχρός πόλεμος» έχει οξύνει την αστάθεια που σημαδεύει την ιστορία της Μιανμάρ από το 1962.

Οι άνθρωποι βρίσκονται στους δρόμους τώρα εν μέσω αυτού που αποκαλούν «επανάσταση του τυμπάνου.» Με κάθε μέρα που περνάει, όλο και περισσότεροι άνθρωποι συμμετέχουν στην έκκληση για επιστροφή στην πολιτική εξουσία, ακόμα και αν αυτό σημαίνει επιστροφή στο status quo με τον στρατό να κινεί τα νήματα στο παρασκήνιο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s