Αίμα στα χέρια τους: Οι πολιτικές για την πανδημία στην Λατινική Αμερική

Του Steve Lalla για το Anticonquista

Ενώ η πολιτική υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών έχει οδηγήσει στον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων ευάλωτων ανθρώπων, η μικροσκοπική τους νέμεση, η Κούβα, δρα υπό συνεχή επθετικότητα στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης της. Καμία χώρα δεν έχει περισσότερους κατά κεφαλήν γιατρούς από την Κούβα, ενώ είναι γνωστή για τη «διπλωματία του γιατρού» της, όπου χιλιάδες Κουβανοί γιατροί ενισχύουν τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης στις φτωχότερες χώρες του κόσμου. Καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας, οι πολιτικές των ΗΠΑ εμπόδισαν την Κούβα να βοηθήσει όσους βρίσκονταν σε κίνδυνο.

Όταν ο Έμπολα έπληξε τη Δυτική Αφρική το 2014, με αποτέλεσμα περισσότερους από 10.000 θανάτους, οι Κουβανοί γιατροί κατέβαλαν διεθνείς προσπάθειες εξαλείφοντας το ξέσπασμα. Περισσότεροι από 400 εθελοντές γιατροί από την Κούβα μετέβησαν στη Σιέρρα Λεόνε, τη Λιβερία και την Ισημερινή Γουινέα με μεγάλο προσωπικό κίνδυνο. Ο Εμπολα είναι απίστευτα επικίνδυνος. Το ποσοστό θνησιμότητας για όσους έχουν μολυνθεί είναι περίπου 50%, και δεν υπάρχει εμβόλιο. Ο Κουβανός εθελοντής Δρ. Felix Sarria Baez μολύνθηκε με Έμπολα, τον νίκησε και επέστρεψε στη Σιέρα Λεόνε. «Ο Έμπολα είναι μια πρόκληση που πρέπει να αγωνιστώ μέχρι τέλους εδώ», είπε στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας το 2015, «για να μην εξαπλωθεί στον υπόλοιπο κόσμο.»

Οι θυσίες των Κουβανών γιατρών δεν ήταν κάτι καινούργιο. Για εξήντα χρόνια, η Κούβα έχει στείλει ιατρικό προσωπικό στην πρώτη γραμή στις χώρες που έχουν ανάγκη. Εκατόν εξήντα τέσσερις χώρες έχουν ωφεληθεί από τη βοήθεια πάνω από 400.000 Κουβανών ιατρικών υπαλλήλων από το 1960. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η Κούβα παρείχε δωρεάν ιατρική βοήθεια.

Η Κούβα διεξήγαγε μία από τις πιο επιτυχημένες εκστρατείες στον κόσμο κατά της πανδημίας του COVID-19. Εκατόν είκοσι εννέα Κουβανοί έχασαν τη ζωή τους από τον νέο κορονοϊό, ένα ποσοστό θανάτων που αντιστοιχεί στο ένα έκτο των Ηνωμένων Πολιτειών, των οποίων ο ετήσιος προϋπολογισμός για την υγειονομική περίθαλψη ύψους 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων είναι πάνω από δέκα φορές το συνολικό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν του μικρού σοσιαλιστικού νησιού. Σε αντίθεση με τους πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών, όλοι οι Κουβανοί έχουν δωρεάν υγειονομική περίθαλψη.

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανέλαβε την εξουσία το 2017, προέβη σε επιθέσεις κατά της Κούβας, η οποία έχει τεθεί στο στόχαστρο της επιθετικότητας των ΗΠΑ από την επανάσταση του 1959 υπό την ηγεσία του Φιντέλ Κάστρο. Μετά την αποτυχία της στρατιωτικής εισβολής στον Κόλπο των Χοίρων το 1961, οι ΗΠΑ στράφηκαν σε οικονομικές επιθέσεις. Το επακόλουθο εμπάργκο και οι κυρώσεις είχαν ευρύτατες επιπτώσεις στους ευάλωτους πληθυσμούς σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.

Στη Βραζιλία, ο σύμμαχος του Τραμπ, Ζαΐρ Μπολσονάρο, κέρδισε την προεδρία το 2018 και επιτέθηκε αμέσως στους Κουβανούς γιατρούς της Βραζιλίας. Ο Μπολσονάρου είπε ότι οι γιατροί αντιπροσώπευαν «δουλεμπόριο» και ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν πιστοποιημένοι γιατροί, αν και οι κουβανικές ιατρικές σχολές έχουν εξαιρετική φήμη. Στην πραγματικότητα, απόφοιτοι της Σχολής Ιατρικής της Λατινικής Αμερικής, γνωστής ως ELAM, παράγουν πιστοποιημένους γιατρούς για περισσότερες από 100 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών. Ως αποτέλεσμα της αναστολής της ιατρικής συμφωνίας Κούβας-Βραζιλίας από τη Βραζιλία, η Κούβα απέσυρε τους 8.500 γιατρούς της από τη Βραζιλία, αφήνοντας περίπου 29 εκατομμύρια Βραζιλιάνους χωρίς πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη. «Για τους φτωχούς, θα είναι ανεπανόρθωτη απώλεια», δήλωσε η πρώην Πρόεδρος της Βραζιλίας Ντίλμα Ρούσεφ. Χωρίς την ιατρική βοήθεια της Κούβας, η απάντηση της Βραζιλίας στο COVID-19 ήταν αξιοθρήνητη: πάνω από 160.000 Βραζιλιάνοι έχουν χαθεί, ένα ποσοστό σχεδόν 70 φορές μεγαλύτερο από αυτό της Κούβας. Πολλές ζωές θα είχαν σωθεί με την εμπειρία της Κούβας.

Η Βολιβία είδε πρόσφατα τα φωτα της δημοσιογραφίας, μετά την ανάληψη των καθηκόντων του νέου προέδρου Luis Arce στις 8 Νοεμβρίου 2020. Όταν ο πρώην πρόεδρος Evo Morales καθαιρέθηκε από το στρατό τον περασμένο Νοέμβριο και η Jeanine Áñez ανακήρυξε τον εαυτό της πρόεδρο, μία από τις πρώτες εντολές ήταν η απέλαση Κουβανών γιατρών, ισχυριζόμενη ότι ήταν «ψευδογιατροί» και κατηγορώντας τους για υποκίνηση διαδηλώσεων που ζητούσαν την επιστροφή του Morales. Μια βδομάδα μετά την ανάληψη της εξουσίας από την Áñez, και οι 228 Κουβανοί γιατροί επέστρεψαν στα σπίτια τους. Έπειτα ήρθε ο νέος κορονοϊός με καταστροφικές συνέπειες: Το ποσοστό θανάτων της Βολιβίας ήταν περίπου το ίδιο με αυτό της Βραζιλίας, αν και, στην περίπτωση της Βολιβίας, η ζημία θα μπορούσε να μετριαστεί τώρα που ο Arce ανέλαβε τα καθήκοντά του, καθώς μπορούμε να υποθέσουμε ότι η σοσιαλιστική κυβέρνησή του θα χαιρετίσει την επιστροφή του κουβανικού ιατρικού προσωπικού. Ωστόσο, έχει προκληθεί ανεπανόρθωτη βλάβη: Η Βολιβία έχει χάσει περισσότερους από 8.500 πολίτες όντας μια χώρα με μόλις έντεκα εκατομμύρια κατοίκους.

Η κατάσταση του Ισημερινού είναι σχεδόν η ίδια. Όταν ο Lenín Moreno ανέλαβε την εξουσία το 2017, εγκατέλειψε τις προεκλογικές του υποσχέσεις και υιοθέτησε μια νεοφιλελεύθερη ατζέντα. Ο Μορένο εκδίωξε τον Τζούλιαν Ασάνζ από το άσυλο στην πρεσβεία του Ισημερινού στο Λονδίνο, ενέκρινε δάνειο του ΔΝΤ συνοδευόμενο από μέτρα λιτότητας, με αποτέλεσμα μαζικές και παρατεταμένες διαμαρτυρίες, ενώ τερμάτισε τη συμφωνία του Ισημερινού με τους Κουβανούς γιατρούς. Τα αποτελέσματα ήταν καταστροφικά: Το ποσοστό θανάτων του Ισημερινού είναι παρόμοιο με αυτό της Βραζιλίας, νοσοκομεία και νεκροτομεία έφτασαν γρήγορα σε πληρότητα κατά τη διάρκεια της πρώτων φάσης της πανδημίας και διεθνείς ειδήσεις μεταδίδουν τραγικές σκηνές με πτώματα που έμειναν έξω στους δρόμους.

Παρεμπιπτόντως, οι πρώην πρόεδροι και των τριών αυτών χωρών ήταν επίσης στόχοι της αναδυόμενης στρατηγικής, η οποία χρησιμοποιήθηκε εναντίον αριστερών ή σοσιαλιστών ηγετών, οι οποίοι κυβέρνησαν ενάντια στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που ιδιωτικοποιούν υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, μεταξύ άλλων.

Οι Αμερικανοί πολιτικοί έχουν κατηγορήσει τα ιατρικά προγράμματα της Κούβας ότι ασχολούνται με τα πάντα, από την εμπορία ανθρώπων, μέχρι το δουλεμπόριο και την κομμουνιστική προπαγάνδα. Αρνήθηκαν την είσοδο σε Κουβανούς γιατρούς μετά τον τυφώνα Κατρίνα, ο οποίος προκάλεσε σχεδόν 1.800 θανάτους, και συνεχίζουν να αρνούνται τη βοήθειά τους, ενώ το COVID-19 καταστρέφει τη χώρα. Ο Καναδάς απαγόρευσε επίσης την είσοδο Κουβανών γιατρών για να απαντήσουν σε αιτήματα ομάδων των ιθαγενών εθνών που αγωνίζονται κατά του COVID-19.

Ακόμη και αν οι κουβανικές ιατρικές αποστολές ήταν εντελώς προπαγανδιστικές, δεν θα ήταν μια επωφελής μορφή διεθνούς προπαγάνδας; Είναι δύσκολο να βρεθεί η ύπουλη πτυχή της παροχής ιατρικής βοήθειας σε όσους έχουν ανάγκη. Από την άποψη αυτή, οι προσπάθειες της Κούβας έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις προσπάθειες των ΗΠΑ και διεθνών οργανισμών όπως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα, οι οποίοι παρέχουν «βοήθεια» υπό τη μορφή δανείων, υπό συνθήκες που απαιτούν την ιδιωτικοποίηση των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα καταστροφικό αντίτιμο για τους αποδέκτες.

«Η επιθυμία να αισθανθείς χρήσιμος, να αισθανθείς ότι έσωσες μια ζωή», απάντησε ο Δρ. Juan Jesus Ruiz  από την Κούβα όταν ρωτήθηκε γιατί προσφέρθηκε εθελοντικά να συμμετάσχει στις ιατρικές αποστολές. «Όποτε σκέφτομαι ότι πιθανότατα δεν πληρώνομαι πολύ, δεν παραπονιέμαι, αλλά θυμάμαι τα πρόσωπα των ανθρώπων που σώθηκαν».

Η «ιατρική διπλωματία» της Κούβας πρέπει να αναγνωριστεί και να επικροτηθεί από τη διεθνή κοινότητα. Αντ’ αυτού, υπό την πίεση της μεγαλύτερης στρατιωτικής δύναμης του κόσμου, πολιτικοί σε όλη την αμερικάνικη επιλέγουν να θυσιάσουν τις ζωές των πιο ευάλωτων. Την ίδια ώρα, τα πρωτοσέλιδα είναι γεμάτα ιστορίες για τους δύο προεδρικούς υποψηφίους των ΗΠΑ, οι οποίοι υπόσχονται αμφότεροι να συνεχίσουν τις κυρώσεις και τις επιθέσεις κατά των αλτρουιστικών ιατρικών προγραμμάτων της Κούβας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s